De Morgen van 23 februari 2000: Tunnel als alternatief voor verlenging startbaan Deurne

In de schoot van de Vlaamse regering werd gisterenavond een akkoord bereikt over de mogelijke uitbreiding van de Antwerpse luchthaven. Een verlenging van de startbaan komt er niet, maar een ondertunneling van de Krijgsbaan wordt naar voor gebracht als een van de mogelijkheden om de startbaan beter te kunnen gebruiken. Vlaams minister-president Patrick Dewael (VLD) zal dat standpunt vandaag toelichten in een actualiteitsdebat in het Vlaams Parlement. Het alternatief van de ondertunneling werd geopperd in een nota die Vlaams minister van Mobiliteit Steve Stevaert (SP) gisteren aan zijn regeringspartners voorstelde. Agalev, dat vreesde voor een "de facto uitbreiding' van de startbaan, eiste echter waterdichte garanties dat er hoe dan ook geen feitelijke verlenging komt.

"Eigen berichtgeving - Bart Eeckhouf/Geert Sciot. De startbaan van Deurne wordt niet verlengd. Daarover bereikte de Vlaamse regering gisteren een moeizaam akkoord. Een aantal aanpassingen aan de bestaande startbaan, waaronder een mogelijke ondertunneling van de nabijgelegen Krijgsbaan, moeten de luchthaven wel in staat stellen economisch meer rendabel te worden.
Het akkoord over de startbaan van Deurne had heel wat voeten in de aarde. Eind vorig jaar kondigde de bevoegde minister Steve Stevaert (SP) al aan dat er geen verlenging zou komen. Omdat hij toentertijd 'vergeten' was zijn regeringspartners van die beslissing op de hoogte stellen, werden de onderhandelingen over Deurne 'bevroren'. Tot na de gemeenteraadsverkiezingen zou dit politiek erg gevoelige want symbolische dossier niet meer ter tafel komen, verwachtten de meeste waarnemers, net zomin als de andere groene 'D's', Doel en Drogenbos. Maar kijk, vandaag kan minister-president Patrick Dewael (VLD) dan toch in het Vlaams Parlement uitpakken met een compromis.
Van een feitelijke verlenging van de startbaan is inderdaad nog altijd geen sprake. Dat was voor Agalev onbespreekbaar. De huidige 1.510 meter mogen niet uitgebreid worden, bleef het standpunt van de groene onderhandelaars. Wel wordt onderzocht hoe het gebruik van de huidige startbaan verbeterd kan worden. Dat kan bijvoorbeeld door de omheining er rond weg te nemen en een paar andere obstakels op te ruimen.
Een iets ingrijpender aanpassing is de mogelijke ondertunneling van de aangrenzende Krijgsbaan. Die autoweg loopt vlak langs de startbaan en wanneer vliegtuigen landen of opstijgen, worden de verkeerslichten op rood gezet om de vliegtuigen laag genoeg te laten passeren. Om veiligheidsredenen moet evenwel een marge in acht genomen worden die de feitelijke lengte van de startbaan aanzienlijk inkort. Die marge kan verdwijnen als de Krijgsbaan ter hoogte van de startbaan wordt ondertunneld. Agalev stond evenwel huiverig tegenover een ondertunneling, omdat op die manier de weg letterlijk vrij gemaakt wordt voor een (eventueel latere) startbaanverlenging. Voor de groenen kan er van een tunnel enkel sprake zijn als de verlenging uitgesloten is en ook aan een aantal andere voorwaarden voldaan is.
Het nieuws van een mogelijke ondertunneling wordt bij de gebruikers van de luchthaven gematigd positief ontvangen. "Als de Krijgsbaan effectief ondertunneld zal worden, dan is dat vrij positief nieuws", reageert gedelegeerd bestuurder Christian Heinzmann van de Vlaamse Luchttransportmaatschappij (VLM). VLM is de voornaamste gebruiker van de luchthaven. "Vandaag is het zo dat telkens als een vliegtuig landt, het autoverkeer op de krijgsbaan opgehouden moet worden. Dat veroorzaakt elke werkdag 3 uur lang files."
"Bovendien maakt een ondertunneling een beter gebruik van de piste mogelijk", hoopt Heinzmann. "Door de aanwezigheid van de Krijgsbaan en de afsluiting van het luchthavendomein kan op dit ogenblik de piste immers niet volledig gebruikt worden. Vooral in de zomer speelt dat ons parten. Geregeld moeten we dan passagiers en bagage weren wegens de pistebeperkingen." Heinzmann benadrukt evenwel dat een ondertunneling geen langetermijnoplossing is. "Het maakt niet echt een expansie van de luchthaven mogelijk zoals de luchthavengemeenschap en Antwerpse economie die vraagt", voorspelt hij. "Wel maakt het de huidige activiteiten veiliger en ook de hinder voor het autoverkeer vermindert."

De Morgen van 22 mei 2000: Antwerpse liberalen willen nieuwe luchthaven in haven

De Antwerpse VLD wil dat er een onderzoek komt naar de aanleg en bet potentieel van een nieuwe vrachtluchthaven in het havengebied. "Als die luchthaven er komt, dan mag ze wat ons betreft ook meteen de huidige, functie van Deurne overnemen", zegde voorzitter Ludo Van Campenhout van VLD Antwerpen. Deze opmerkelijke koerswijziging van de Antwerpse liberalen kwam er het voorbije weekeinde tijdens hun verkiezingscongres.

"Antwerpen - Eigen berichtgeving. Als Zaventem het huidige groeitempo kan aanhouden, dan moet rond 2010 worden uitgekeken naar een nieuwe bestemming voor de vrachtvluchten die nu nog naar 'Brussel Nationaal' koers zetten. Tot die vaststelling kwam de federale regering toen ze begin dit jaar groei- en milieuplan voor Zaventem bekend maakte. De Antwerpse VLD, die grote eensgezindheid kreeg voor haar voorstel tijdens het verkiezingscongres, vindt dat die nieuwe vrachtluchthaven het best in het havengebied wordt gebouwd. "Een vrachtluchthaven in de haven is zeer welgekomen", meent voorzitter Ludo Van Campenhout. "Er kan immers makkelijk aanvoer en overslag worden gerealiseerd in de haven, via zowel het binnenschip, de containervaart, de vrachtwagen als het spoor. We vragen dan ook dat er dringend een haalbaarheidsstudie wordt uitgevoerd. Alle studies wijzen uit dat luchtvracht de volgende jaren aan belang gaat winnen. We zien hoe de luchthaven van Luik-Bierset door de ontwikkeling van een vrachtactiviteit duizenden jobs heeft kunnen creëren. Welnu, dat kan in Antwerpen ook mogelijk worden." . 
Als Antwerpen een internationale vrachtluchthaven krijgt dan mag die volgens de Antwerpse VLD ook Deurne vervangen. Vorig jaar werd al eens het idee geopperd om de voormalige militaire luchthaven van Oostmalle een vrachtfunctie te geven. "We pinnen ons niet vast op een locatie", zegt Van Campenhout. "Wij zeggen niet Oostmalle maar het havengebied."
"Dat is inderdaad een nieuw standpunt van onze partij", geeft Van Campenhout toe. "Maar we vinden wel dat de bestaande luchthaven van Deurne in afwachting een volwaardige regionale luchthavenactiviteit moet kunnen ontwikkelen. Indien de studie zou uitwijzen dat een nieuwe Antwerpse vrachtluchthaven onrealistisch is, dan moet de piste van Deurne op termijn verlengd worden. Antwerpen heeft behoefte aan eigen luchtverbindingen."
Medio februari besliste de Vlaamse regering dat de verlenging van de korte piste van Deurne, volgens de gebruikers een noodzaak om Deurne het etiket 'volwaardig' op te kunnen kleven, er voorlopig niet komt. Er werd enkel beslist om een aantal obstakels weg te nemen en te investeren in de ondertunneling van de Krijgsbaan, die aan het luchthavendomein grenst. (GSQ)"

Het Nieuwsblad van 17 juni 2000: Dewael bevestigt bouw van tunnel in Deurne

De beslissing over Deurne wordt in zijn geheel uitgevoerd. Volgens Vlaams minister-president Patrick Dewael (VLD) wordt de Krijgsbaan ondertunneld. 

"Volgens het actiecomité Verlenging nooit weigert minister van Monumenten en Landschappen Johan Sauwens (VU&ID) de procedure ter bescherming van Fort 3 in Borsbeek in te zetten, zolang de ondertunneling van de Krijgsbaan in Deurne niet is uitgevoerd.
De bescherming van Fort 3 vormde een onderdeel van het akkoord dat de Vlaamse regering bereikte over de luchthaven van Deurne. De startbaan wordt niet verlengd. De bescherming van Fort 3 bood de garantie dat de startbaan ook later niet verlengd werd.
Sauwens heeft volgens Dewael duidelijk gemaakt dat de bescherming van Fort 3 een complex dossier is. "Maar de procedure voor de bescherming van het Port is gestart", suste Dewael. Het Deurne-akkoord gaf aanleiding tot grote discussie over de ondertunneling van de Krijgsbaan. Agalev bleef het toen maar hebben over een "eventuele ondertunneling". Minister van Economie, Dirk Van Mechelen (VLD), hield vol dat de tunnel er komt. Agalev had blijkbaar ongelijk. (PDJ)"

Belga van 6 juli 2000: Actiegroep wil geen tunnel onder landingsbaan in Deurne 

Volgens Belga ziet VATUV de aanleg van een tunnel onder de Krijgsbaan tussen Borsbeek, Deurne en Mortsel als een zinloze verspilling van ongeveer 1 miljard frank (25 miljoen euro) aan overheidsgeld. Want de mobiliteitsproblemen, voornamelijk filevorming in Wommelgem en Mortsel, worden er niet mee opgelost. Bovendien is dit prestigeproject niet noodzakelijk voor een zakenluchthaven.

"De Verenigde Actiegroepen Tegen de Uitbreiding van het Vliegveld in Deurne blijven er evenwel bij dat een vervuilend bedrijf, zoals een luchthaven, die lawaaihinder en kerosinestank veroorzaakt en verantwoordelijk is voor de uitstoot van zeer schadelijke stoffen, niet thuishoort te midden van woonkernen maar wel in een industriezone buiten de stad.
Samen met 'Verlenging Nooit' zal VATUV, de Antwerpse politici voor de gemeenteraadsverkiezingen van 8 oktober 2000 ter verantwoording roepen. Voorzitster Hendrika De Vos en secretaris Eric Soenen van de actiegroep: "Wij zullen hen duidelijk vragen kleur te bekennen over de ondertunneling van de Krijgsbaan. Indien ze voor een betere leefkwaliteit zijn van de Antwerpenaren en de stadsvlucht willen indammen, zullen ze best twee keer nadenken."."

Het Volk van 2 oktober 2000: Groeiende consensus over luchthaven 

Na de Lege Valiezen-actie die zaterdagmorgen in en rond de Antwerpse luchthaven is gevoerd werd door VATUV verklaard dat er een politieke consensus groeit over de inplanting van de Antwerpse luchthaven ergens in het havengebiedin Deurne.

"Wij voelen ons duidelijk 'in de valies gezet' door de beslissing van de Vlaamse regering eerder dit jaar, waarbij de ondertunneling van de Krijgsbaan is voorgesteld als een alternatief voor de verlenging van de startbaan op het vliegveld van Deurne. Vandaar de actie zaterdagmorgen, waarbij zestig actievoerders met lege valies naar de luchthaven zijn gekomen", aldus de secretaris. Binnen mochten ze niet van de luchthavencommandant. Of toch wel, maar dan in een zaaltje van het vliegtuigmuseum. Secretaris Soenen heeft daar nog maar eens gewezen op de overbodigheid van de luchthaven van Deurne "vermits die op amper een half uur rijden van Zaventem ligt en er ook in een directe trein tussen Antwerpen en Zaventem wordt voorzien". 
Maar vooral de beslissing om de Krijgbaan, die naast de startbaan loopt, te ondertunnelen verontrust VATUV. "Want niets sluit uit dat een door de Vlaamse regering aangestelde manager, al dan niet onder druk van de Antwerpse Kamer van Koophandel, besluit dat de ondertunneling er toch moet komen. Bovendien zijn de Antwerpse VLD-toppolitici zeer duidelijk. Zij zeggen dat een ondertunneling van de Krijgsbaan pas zin heeft als de startbaan tot 2.000 meter wordt verlengd", aldus Eric Soenen, die vooral vreest voor de gevolgen: met name om de drie minuten een vliegtuig dat landt of opstijgt, wat voor de buurt niet kan. Soenen heeft ook gewezen op de rekening. Een ondertunneling zal minstens één miljard kosten en geen oplossing bieden voor het fileprobleem in Mortsel of Wommelgem. Het betere alternatief is een luchthaven in het havengebied, vinden de Verenigde Actiegroepen. "En rond dat voorstel, grotendeels van VLD-signatuur, lijkt een consensus te ontstaan", stelt Eric Soenen vast. "Johan Malcorps en Ria Van den Heuvel (Agalev) zijn niet echt tegen en ook bij de SP groeit de bereidheid om een en ander 'in een open dialoog te bepraten'." Van de CVP en de VU-ID21 verwacht VATUV een duidelijk standpunt."

De Morgen van 17 november 2000: Regionale luchthavens zijn veel te dure vogels

Volgens het Rekenhof heeft het vele overheidsgeld dat naar de regionale luchthavens van Deurne en Oostende is gevloeid ze nooit rendabel gemaakt. Elk jaar worden ze meer afhankelijk van de overheidstoelage. Dit staat te lezen in de twaalfde editie van het'Blunderboek' van het Rekenhof.

"Brussel - Eigen berichtgeving. Sinds de luchthavens in '92 werden opgericht vloeiden er voor 2,5 miljard frank subsidies naar toe. Een deel moest de exploitatietekorten dekken maar het gros ging naar investeringen. Dit jaar bereikte de kredietverlening aan de luchthavens een hoogtepunt met een bedrag van 450 miljoen. Zonder toelage zouden beide luchthavens vorig jaar voor 35 procent verlieslatend zijn geweest. De rekeningen geven trouwens geen correct beeld weer van de werkelijk gemaakte kosten. Indien die allemaal zouden worden verrekend zouden de verliezen nog hoger oplopen. Volgens het Rekenhof dringen er zich dan ook maatregelen op.
Het Rekenhof klaagt ook aan dat de besluitvorming van de Vlaamse regering over de regionale luchthavens "niet doelmatig" was. Er werd te lang geaarzeld en bovendien werd bij de besluitvorming nauwelijks of geen rekening gehouden met de diverse studies die de voorbije tien jaar werden besteld om een toekomstbeleid voor de luchthavens uit te tekenen.
Zoals bekend is de luchthaven van Deurne al jaren een delicate kwestie wegens de meningsverschillen over het al dan niet verlengen van de startbaan. In februari van dit jaar raakte de paars-groen-gele Vlaamse regering het eens om als alternatief te kiezen voor de ondertunneling van de nabijgelegen Krijgsbaan, waardoor de huidige startbaan optimaal zou kunnen worden benut.
De regering liet de Participatiemaatschappij voor Vlaanderen (VPM) de beslissingen voorbereiden terwijl de eigen administratie er nauwelijks bij betrokken werd, klaagt het Rekenhof aan. Door een gebrek aan coördinatie bij de beleidsvoorbereiding werd er nooit werk gemaakt van een duidelijke langetermijnvisie.
Ook de recente beslissing om voor Deurne en Oostende managers aan te stellen, is onvoldoende gemotiveerd, vindt het Rekenhof. Dat staat daarmee op één lijn met de Sociaal Economische Raad voor Vlaanderen, die beslissing "vaag" noemde en "zonder duidelijke doelstellingen". Volgens het Rekenhof overlappen de taken van de managers die van de luchthavendirectie, wat onnodige extra kosten met zich brengt.
Het Rekenhof is ook niet te spreken over de manier waarop de Vlaamse regering in '98 de beloodsing van zeeschepen uitbesteedde. Bij slecht weer worden de loodsen per helikopter aan boord gebracht. Die opdracht werd voor negen jaar aan een privé-bedrijf toevertrouwd. Maar ondanks aanwijzingen dat de prijs abnormaal hoog lag, werd het bedrijf niet gevraagd die te verantwoorden. Een studie had bovendien aangetoond dat de zaak voordeliger zou zijn indien de Vlaamse overheid het zelf zou doen.
Daar komt bij dat een beoordelingscommissie had geadviseerd te kiezen voor de tweede firma die op de offerteaanvraag had gereageerd. Het goedkopere bedrijf werd "om technische redenen" geweerd. Protest bij de Raad van State leidde in april tot schorsing van de beslissing. Indien de Raad van State de gunning uiteindelijk ook vernietigt, kan de Vlaamse regering zich verwachten aan schadeclaims.
Opmerkelijk is dat de regering zichzelf de facto de mogelijkheid ontzegde het contract op te zeggen door akkoord te gaan met een overdreven hoge opzegvergoeding. In de huidige omstandigheden kan dat volgens het Rekenhof oplopen tot het "exuberante" bedrag van 900 miljoen (SD)"